Yapı Güçlendirme

Yapıya ait mimari, betonarme ve statik projeler ile mevcut teknik belgeler incelenir. Projelerin bulunup bulunmadığı, güncelliği ve performans değerlendirmesinde kullanılabilirliği belirlenir. Böylece yapının mevcut durumuna ilişkin ilk teknik bilgiler oluşturulur.

Kat planları, kat yükseklikleri ile kolon, kiriş ve perde gibi taşıyıcı elemanların konumları sahada kontrol edilerek mevcut projelerle karşılaştırılır. Farklılık bulunması halinde bunlar tespit edilir ve performans hesabında yapının sahadaki mevcut durumu esas alınır.

Projesi bulunmayan veya projesiyle arasında önemli farklılıklar olan yapılarda saha ölçümleri yapılarak rölöve projesi hazırlanır. Taşıyıcı sistem, eleman boyutları, kat geometrisi ve analiz için gerekli diğer bilgiler kayıt altına alınır.

Mevcut beton dayanımı, kolon veya perdelerden alınan karot numuneleri üzerinde yapılan deneylerle belirlenir. Kapsamlı bilgi düzeyinde zemin katta en az 3, diğer katlarda en az 2 ve bina genelinde en az 9 numune alınır; her 400 metrekare için bir beton örneği ilave edilir. Karot alma işlemi TS EN 12504-1 koşullarına uygun yürütülür.

Kolon, kiriş ve perdelerdeki boyuna ve enine donatıların çapı, sayısı, yerleşimi ve beton örtüsü incelenerek mevcut donatı düzeni belirlenir. TBDY 2018 Bölüm 15 kapsamındaki inceleme kapsamına göre sıyırma ve donatı tespit cihazlarıyla elde edilen veriler, kapasite hesaplarında kullanılmak üzere kayıt altına alınır.

Kolon, kiriş, perde, döşeme ve diğer taşıyıcı elemanlar sahada detaylı incelenir. Çatlak, ezilme, korozyon ve deformasyon gibi bozulmalar tespit edilerek konumları rölöve üzerine işlenir. Mevcut hasarların yapının deprem davranışına etkisi değerlendirmeye dahil edilir.

Mevcut zemin etütleri ve diğer teknik veriler incelenerek temel sistemi ile zeminin özellikleri değerlendirilir. Temel sistemi projelerden veya güvenilir teknik bilgilerden belirlenemiyorsa inceleme çukurları açılarak temel tipi, boyutları ve mevcut durumu yerinde tespit edilir.

Saha incelemelerinden elde edilen tüm veriler analiz modeline aktarılır. TBDY 2018 Bölüm 15 kapsamında uygun hesap yöntemiyle yapının deprem etkisi altındaki performansı belirlenir. Güçlendirme gerekip gerekmediği ortaya konur ve sonuçlar performans raporunda toplanır.

Performans analizi sonuçları değerlendirilerek yetersiz kalan taşıyıcı elemanlar belirlenir. Hedeflenen performans düzeyine ulaşmak için gerekli müdahalelerin kapsamı ortaya konur.

Mevcut taşıyıcı sistem ve belirlenen yetersizlikler doğrultusunda uygun yöntem seçilir. Kolon ve kirişlerin güçlendirilmesi, yeni betonarme perde veya çerçeve eklenmesi, çelik elemanlarla güçlendirme ve karbon lifli polimer ile güçlendirme gibi çözümler yapı özelinde değerlendirilir.

Güçlendirilecek kolon, kiriş, perde ve diğer elemanların boyutları, donatıları ve bağlantı detayları hesaplanır. Yeni elemanların mevcut sistemle güvenli şekilde birlikte çalışması için gerekli birleşim ve ankraj detayları projelendirilir.

Güçlendirme sonrası oluşacak yeni yük ve deprem etkileri dikkate alınarak mevcut temeller değerlendirilir. Gerekli durumlarda temel güçlendirmesi ve yeni elemanların temel bağlantıları projelendirilir.

Hazırlanan güçlendirme sistemi analiz modeline dahil edilerek yapı yeniden analiz edilir. Hedeflenen deprem performans düzeyinin sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir.

Hesapları tamamlanan sistem, uygulamaya esas statik proje ve detay çizimlerine dönüştürülür. Güçlendirilecek elemanlar, donatı ve bağlantılar ile imalat detayları projede açıkça gösterilir.

Hesap ve tasarım sonuçları bir araya getirilerek güçlendirme raporu hazırlanır. Uygulanacak yöntemler, kullanılacak malzemeler, imalat esasları ve kalite kontrol koşulları teknik şartnamede tanımlanır. Rapor, proje ve şartname TBDY 2018 Bölüm 15 ile ilgili standartlara uygun düzenlenir.

Yetersiz kalan kolon ve kirişler betonarme mantolama veya kesit büyütme yöntemleriyle güçlendirilir. Böylece elemanların taşıma kapasitesi ve deprem dayanımı artırılır.

Kolon ve kirişler lifli polimer veya karbon fiber malzemelerle sarılır. Bu uygulama elemanların sünekliğini ve kesme dayanımını artırır.

Yapıya yeni betonarme perdeler eklenir. Deprem sırasında oluşan yatay etkiler daha güvenli karşılanır ve yapının yatay taşıma kapasitesi artırılır.

Gerekli bölümlere yeni betonarme kolon ve kirişlerden oluşan çerçeveler eklenir. Mevcut taşıyıcı sistemin deprem kapasitesi bu şekilde artırılır.

Yapının ihtiyaçlarına göre çelik kolon, kiriş, çapraz veya çelik çerçeveler kullanılır. Taşıyıcı sistemin deprem dayanımı çelik elemanlarla artırılır.

Gerekli durumlarda bölme duvarlar yönetmelikte belirtilen detaylara uygun şekilde güçlendirilir. Böylece bu duvarların yapının deprem davranışına katkısı artırılır.

Yeni yükleri karşılamakta yetersiz kalan temeller iyileştirilir. Mevcut temelin güçlendirilmesi veya yeni temel elemanlarının eklenmesi yöntemleri uygulanır.

Zeminden kaynaklanan taşıma gücü, oturma veya benzeri sorunlarda zemin iyileştirmesi yapılır. Zemin enjeksiyonu ve jet grout gibi yöntemler bu kapsamda uygulanabilir.